Co możemy zrobić z karą pieniężną nałożoną przez sanepid w związku z pandemią?

Zgodnie z przepisem art. 46a w związku z art. 46b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, Rada Ministrów może w drodze rozporządzenia m. in. ustanowić ograniczenia, obowiązki i nakazy, w tym dotyczące czasowego ograniczenia określonego sposobu przemieszczania się. 

Z takiej możliwości skorzystano i na podstawie §5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 marca 2020 roku (oraz kolejnych z dnia 10 kwietnia oraz 19 kwietnia 2020 roku) w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii zakazano przemieszczania się osób na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej. 

W razie złamania powyższych przepisów ustawodawca przewidział możliwość nałożenia kary administracyjnej, która może wynieść nawet 30 000 zł.

Co prawda zakaz przemieszczania się po obszarze RP obowiązywał do dnia 19 kwietnia 2020 roku, jednak nadal w wielu przypadkach organ może wydać decyzję za naruszenia, do których doszło w okresie obowiązywania rozporządzenia. 

Poza tym kary pieniężne mogą być nakładane za naruszenie nadal obowiązujących zakazów i nakazów, chociażby za naruszenie obowiązku zakrywania ust i nosa, który został wprowadzony w Polsce od 16 kwietnia 2020 roku.

Czy można odwołać się od takiej decyzji?

Zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, istnieje możliwość odwołania się od decyzji. Odwołanie od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego składa się do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżoną decyzję.

Jakie zarzuty można podnieść w odwołaniu od decyzji nakładającej karę za naruszenie zakazu przemieszczania się?

Treść zarzutów zawsze jest ściśle związana z treścią decyzji. Jednak jeżeli organ nałożył na Ciebie karę pieniężną w związku z naruszeniem zakazu przemieszczania się, warto w odwołaniu powołać się na pewną niekonsekwencje i rozbieżność miedzy treścią ustawy i rozporządzenia.

Zgodnie z ustawą o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w rozporządzeniu można ustanowić czasowe ograniczenie określonego sposobu przemieszczania się. Natomiast rozporządzenie, z małymi wyjątkami, wprowadziło bezwzględny zakaz przemieszczania się na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej. Zgodnie z literalnym brzmieniem rozporządzenia, wolność przemieszczania się nie została ograniczona, tylko w rzeczywistości wyłączona niemal w pełnym zakresie. Zatem możemy w odwołaniu formułować zarzut, iż w rzeczywistości decyzja została wydana za naruszenie zakazu nieznanego ustawie. W niej bowiem nie znajdziemy przepisu, który pozwalałby w takiej sytuacji na wydanie aktu wykonawczego wyłączającego w całości swobodę przemieszczania się.

Najczęściej wydaniu decyzji administracyjnej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego towarzyszy wcześniejsze ukaranie mandatem karnym, w związku z naruszeniem przepisu art. 54 kodeksu wykroczeń, który sankcjonuje naruszenia przepisów porządkowych wydanych z upoważnienia wynikającego z ustawy. 

Zgodnie z przepisem art. 101 §1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, mandat podlega uchyleniu przez Sąd, jeżeli mandat został nałożony za czyn niebędący czynem zabronionym. Sąd wyda stosowne orzeczenie na wniosek ukaranego złożony w terminie 7 dni od uprawomocnienia się mandatu, na wniosek organu, albo z urzędu. W takim wniosku można również powołać się na argument dotyczący rozbieżności między przepisami ustawy i treścią rozporządzenia.

Co w przypadku nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zakrywania twarzy?

Wracając jednak do kary pieniężnej nakładanej przez sanepid, zgodnie z przepisem art. 189f §1 kodeksu postępowania administracyjnego, organ powinien odstąpić od nałożenia kary administracyjnej, jeżeli za to samo zachowanie zostałeś już ukarany lub skazany czy też została na Ciebie nałożona kara pieniężna przez inny organ administracji publicznej. Jeżeli więc zostaniesz ukarany mandatem karnym za niezakrywanie ust i nosa, zgodnie z przepisami nie powinieneś zostać de facto ukarany po raz drugi za to samo zachowanie. Jeżeli jednak organ wyda decyzję nakładającą na Ciebie karę pieniężną, powinieneś w pierwszej kolejności zarzucać naruszenie przepisu art. 189 §1 kpa.

Niestety decyzja sanepidu podlega natychmiastowemu wykonaniu, zatem mimo wniesienia odwołania musisz liczyć się z tym, że będziesz musiał ją uiścić, a dopiero po uchyleniu kary pieniężnej, zapłacona kwota zostanie Ci zwrócona.

Co dalej?

Po wniesieniu odwołania, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję, jednak może on również nie uwzględnić odwołania i utrzymać decyzję w mocy. Wówczas pozostaje jeszcze administracyjna droga sądowa, a którą inicjuje złożenie skargi na decyzję administracyjną.

W razie ukarania mandatem karnym lub nałożenia kary administracyjnej przez organ administracyjnym, warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.